Εξάντληση του εγώ*..

20161124_183007 Ο Daniel Kahneman στο βιβλίο «Σκέψη, αργή και γρήγορη» αναφέρεται στην «εξάντληση του εγώ».

Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται σε μελέτες επιστημονικής ομάδας (ομάδα Baumeister) τα ευρήματα των οποίων καταλήγουν επανειλημμένως στο εξής:

«η προσπάθεια θέλησης ή αυτοελέγχου είναι κουραστική, αν πρέπει να πιέσετε τον εαυτό σας για να κάνετε κάτι, θα είστε λιγότερο πρόθυμοι ή λιγότερο ικανοί να ασκήσετε αυτοέλεγχο μόλις εμφανιστεί η επόμενη πρόκληση».

Με τον όρο «εξάντληση του εγώ» μπορούμε να εξηγήσουμε εύκολα γιατί κάποιος εν τέλει μπορεί να παρεκτραπεί από μια δίαιτα αδυνατίσματος. Όταν επιβάλλεις σε κάποιον να έχει αυτοέλεγχο, αυτό δημιουργεί υψηλές σε ενεργειακό κόστος λειτουργίες του εγκεφάλου. Έτσι, αυτή η «εξάντληση του εγώ» από την υπερέκθεση σε λιπαρά ή με πολύ ζάχαρη εδέσματα θα προκαλέσει από τη μεριά της απώλεια ή έστω μείωση κινήτρων για συνέχιση μιας προσπάθειας αδυνατίσματος.

Είναι σημαντικό, λοιπόν, να μην υπάρχουν σοκολάτες, μπισκότα και λοιπά εύγευστα σνακ στην περιοχή δράσης του διαιτόμενου, εφόσον κάνει προσπάθεια αδυνατίσματος.

 

Υπάρχουν βέβαια και άλλες διαστάσεις στο ζήτημα «εξάντληση του εγώ». Άτομα που κάνουν εργασία, η οποία απαιτεί υψηλό δείκτη συγκέντρωσης καλό είναι να μην μένουν πολλές ώρες νηστικοί. Ο Daniel Kahneman περιγράφει ότι η «εξάντληση του εγώ» μπορεί να καθορίσει λανθασμένα την κρίση μας και την απόφαση μας, ακόμα και για σημαντικά ζητήματα. Αναφέρεται σε πείραμα που έγινε σε νηστικούς και κουρασμένους δικαστές, οι οποίοι στρέφονταν στην ευκολότερη, βολικότερη προεπιλεγμένη απόφαση (πχ άρνηση αποφυλάκισης). Η κούραση και η πείνα (πόσω μάλλον όταν συνυπάρχουν) μπορεί λοιπόν να επηρεάσουν και τη ζωή των άλλων κάποιες φορές (..έι αυτό το μήνυμα αφορά και τους ..εργοδότες, όπως και την πολιτική ελίτ..).

 

ΜΙΑ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ:

Γι’ αυτό, λοιπόν για να υφίστανται τα απαιτούμενα επίπεδα ενέργειας και ικανότητας αυτοελέγχου, τα οποία μειώνουν την πιθανότητα «εξάντλησης του εγώ»:

1ον είναι προτιμότερα τα μικρά και συχνά γεύματα,

2ον είναι σημαντικό ο έλεγχος ερεθισμάτων και η συνδρομή των γύρω μας (..δε χρειάζεται να τρώτε πίτες με σουβλάκι, πίτσες κάθε μέρα δίπλα σε έναν διαιτόμενο, ούτε την καλύτερη σοκολατόπιτα).

 

*Βιβλίο: «Σκέψη, αργή και γρήγορη»

Συγγραφέας: Daniel Kahneman

Σε αυτό το βιβλίο ο συγγραφέας κάνει ένα ταξίδι στον ανθρώπινο νου και εξηγεί ότι υπάρχουν 2 συστήματα που καθοδηγούν τον τρόπο σκέψης μας (το γρήγορο, διαισθητικό Σύστημα 1 και το αργό και έλλογο Σύστημα 2), αποκαλύπτοντας τις εξαιρετικές δυνατότητες, αλλά και τα ελαττώματα μας..

 ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MΕd

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.dbertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα*..

20161124_182918

Ο Ρολφ Ντομπέλλι στο βιβλίο «Η τέχνη της πρακτικής σκέψης» περιγράφει «το φαινόμενο του Πυγμαλίωνα». Το «φαινόμενο του Πυγμαλίωνα» (ή Rosenthal-Effect), εμφανίζεται όταν έχουμε υπερβολικές προσδοκίες σε κάτι που μάς έχουν ήδη προτρέψει ότι υπάρχει λόγος να έχουμε πολλές ελπίδες γι’ αυτό.

Πιο συγκεκριμένα, ένας Αμερικάνος ψυχολόγος (Rozenthal) έκανε ένα πείραμα σε σχολεία, όπου γνωστοποίησε στους καθηγητές ότι ένα 20% των μαθητών έχουν ελπιδοφόρο μέλλον. Εννοείται ότι αυτό το 20% επιλέχθηκε τυχαία. Έναν χρόνο αργότερα, παρατήρησε ότι τα παιδιά που είχαν κριθεί ελπιδοφόρα σημείωσαν άνοδο του δείκτη ευφυΐας μεγαλύτερη από τους συμμαθητές τους. Κάτι που κατά πάσα πιθανότητα προέκυψε ως αποτέλεσμα της μεγαλύτερης προσοχής που έδιδαν οι καθηγητές σε αυτά τα παιδιά και της ευνοϊκότερης μεταχείρισής τους.

Κάπως έτσι φαίνεται να λειτουργεί το φαινόμενο της αυτοεκπληρούμενης προφητείας. Πολλές φορές εικονικές θεραπείες ή φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν στη διαδικασία ίασης, σχεδόν στο 1/3 των ασθενών.  Χωρίς να υπάρχουν επαρκείς μελέτες, φαίνεται ότι η ελπίδα μπορεί να αλλάξει τη βιοχημεία του εγκεφάλου, αλλά και του συνόλου του οργανισμού.

 

 

ΕΝΑ ΔΙΔΑΓΜΑ:

Οι ελπίδες είναι συχνά αβάσιμες, αλλά μπορεί να επιφέρουν ορισμένα αληθή αποτελέσματα. Στο χώρο της διαιτολογίας, για παράδειγμα, υπάρχουν ένα σωρό δίαιτες αδυνατίσματος που προσφέρουν φρούδες ελπίδες στους ενδιαφερόμενους. Δίαιτες με φανταχτερά ονόματα και «εξωτικούς προσδιορισμούς». Υπάρχει ένα ποσοστό ανθρώπων που τις ακολουθούν με κλειστά τα μάτια, κάτι που δε θα έκαναν στις ορθολογικές συστάσεις («χάνε αργά και σταθερά») που δέχονται από κατεξοχήν ειδικούς. Κάποιοι από αυτούς τους διαιτόμενους μπορούν να επιφέρουν εξαιρετικά αποτελέσματα, καθώς η ελπίδα που τούς προσφέρεται μπορεί να μεταβάλλει την πραγματικότητα και τη συμπεριφορά τους έναντι της τροφής. Αυτό το φαινόμενο υπάρχει εδώ και δεκαετίες και πιθανώς δεν πρόκειται να εξαλειφθεί.

Σημαντικό είναι οι ειδικοί (στην προκειμένη οι διαιτολόγοι) να αποδέχονται το φαινόμενο, χωρίς όμως να παρακινούν τους ασθενείς και τους καταναλωτές σε τήρηση εξωφρενικών σχημάτων διατροφής. Δουλειά των διαιτολόγων και των συναφών επαγγελμάτων υγείας είναι να εκπαιδεύουν και να προστατεύουν τους ασθενείς, καθώς πρόκειται για ζήτημα που αφορά την ίδια την υγεία. Ταυτόχρονα είναι σπουδαίο οι διαιτολόγοι διαλεγόμενοι για την τροφή με τους ασθενείς τους, να τους καθιστούν λιγότερο ευάλωτους στη χειραγώγηση από τρίτους και επιτήδειους.

 

Τέλος, και πιο σημαντικό, είναι σημαντικό το μπόλιασμα με αυθεντική ελπίδα, αυτοπεποίθηση, ενθουσιασμό και όρεξη για αλλαγή συμπεριφοράς, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί με κατάλληλες δεξιότητες από τη μεριά του ειδικού (diet coaching, health coaching κα). Η δύναμη για αλλαγή, η ενίσχυση των κινήτρων για αλλαγή, το ξεμπλοκάρισμα του νου είναι δουλειές που χρειάζονται να συνοδέψουν μια προσπάθεια για απώλεια βάρους, για τροποποιήσεις στη διατροφή ή καλύτερα στον τρόπο ζωής.

 

*Βιβλίο: «Η τέχνη της πρακτικής σκέψης»

Συγγραφέας: Ρολφ Ντομπέλλι

Ο συγγραφέας στο βιβλίο αυτό παρουσιάζει 52 αυτοτελείς μικρές ιστορίες, όπου αποκαλύπτει σφάλματα της ανθρώπινης αντίληψης (γνωστικές πλάνες).

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MΕd

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.dbertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Η αυτοεξαπάτηση της ..Σούζυ

Οι λόγοι που εξαπατάμε τους άλλους είναι ένα φαινόμενο πολύ διαδεδομένο στη φύση σε όλα τα επίπεδα, από τα βακτήρια και τους ιούς, που μιμούνται μέρη του σώματός μας για να ξεγελάσουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα, μέχρι τους θηρευτές που χρησιμοποιούν τον μιμητισμό στο κυνήγι. Από την άλλη, η αυτοεξαπάτηση υπάρχει κι αυτή σε ολόκληρο το ζωικό βασίλειο, αλλά κατά κύριο λόγο είναι προνόμιο του ανθρώπου. Οι άνθρωποι φαίνεται να λένε ψέματα όχι μόνο στους άλλους, αλλά και στον εαυτό τους.

20161207_205008

Στο βιβλίο «Η μωρία των ανοήτων» o Robert Trivers αναπτύσσει μια γενικευμένη θεωρία για την αυτοεξαπάτηση. Η ανειλικρίνεια, η παραποίηση, τα ψεύδη, τόσο προς τον εαυτό μας, όσο και προς τους γύρω μας, υπάρχουν σε πολλές συνιστώσες της ζωής. Η αυτοεξαπάτηση είναι μέσα στην ανθρώπινη φύση, όμως είναι κάτι που πρέπει με ασκήσεις αυτογνωσίας, ασκήσεις βοήθειας από τρίτους ή ακόμα και ..εμπεδώνοντας τον Trivers στη «μωρία των ανοήτων» να την περιορίσουμε. Αυτό γιατί το να ψεύδεται κανείς μπορεί να αποβεί επικίνδυνο, το να λέει όμως ψέματα στον εαυτό του είναι ακόμη πιο επικίνδυνο, καθώς θέτει οικειοθελώς τον εαυτό του εκτός πραγματικότητας, κάτι που μπορεί έχει μοιραία κατάληξη.

 

Η ΣΟΥΖΥ ΑΥΤΟΕΞΑΠΑΤΑΤΑΙ..

Άτομα καταπιεσμένα, άτομα που λογίζονται άδηλα ή έκδηλα υποδεέστερα από τους άλλους, φαίνεται να έχουν αρνητική αυτοεικόνα, κάτι που για λόγους αυτοάμυνας πολλές φορές δεν το παραδέχονται.

Υπάρχει και η άλλη όψη του νομίσματος, όπου ίσως για λόγους αυτοάμυνας, κάποιοι προβάλλουμε μια αυτάρεσκη εικόνα, μεροληπτώντας υπέρ εαυτόν, ίσως για να απολαμβάνουμε κάποια παροδικά οφέλη. Όμως, η προσγείωση στην πραγματικότητα μπορεί να γίνει ανώμαλα.

Η πασίγνωστη σκηνή με τη Ρένα Βλαχοπούλου ως μοδίστρα να κατσαδιάζει τη Σούζυ που δε χωράει στο φόρεμα της και η ατάκα «Σούζυ τρως; Και ψεύδεσαι και τρως», είναι μια ανώμαλη προσγείωση. Μια προσγείωση που πρόσκαιρα μπορεί να αντιμετωπιστεί με την ασυνείδητη μεροληπτική απάντηση της Σούζυ «δεν τρώω», μια απάντηση που δε φτάνει μπροστά στην πραγματικότητα του στενού φορέματος. Μια προσγείωση που μπορεί να έρθει με δραστηριότητες μεταφοράς ευθύνης στους άλλους, στη στεναχώρια, στην κακοτυχία κα..

Το ζήτημα διαχείρισης του βάρους, αλλά και η αυτοεξαπατητική –μπορεί και ασυνείδητη- αντιμετώπιση του χρήζει βοήθειας από το περιβάλλον, από τους φίλους, από τους ειδικούς. Από όσους δηλαδή μπορούν βλέποντας «από έξω» να δώσουν την πραγματική διάσταση, να καθοδηγήσουν και κυρίως να βοηθήσουν στη συνειδητοποίηση, έστω και αφού έχουν γίνει τα λάθη..

Άλλωστε η ζωή, όπως γράφει ο Trivers, μοιάζει σαν ένα ταξίδι με τρένο, με τους επιβάτες να κοιτάζουν αντίθετα από την κατεύθυνση της κίνησης. Με άλλα λόγια, βλέπουμε την πραγματικότητα μόνο αφού μάς έχει προσπεράσει. Η ικανότητα ελέγχου της μελλοντικής μας συμπεριφοράς συχνά είναι περιορισμένη. Αν όμως έχουμε επίγνωση των λαθών, ίσως να βελτιώσουμε τα ποσοστά μιας καλής μελλοντικής διατροφικής συμπεριφοράς!

*Βιβλίο: «Η μωρία των ανοήτων»

Συγγραφέας: Robert Trivers

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MΕd

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.dbertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Να τρως αργά, να τρως «φαγητό», πολύ από αυτό να είναι φυτικό..

Στο βιβλίο «Διατροφή, μύθοι και προπαγάνδα», ο Michael Pollan γράφει το μανιφέστο του καταναλωτή της τροφής. Θέτει ζητήματα στη δημοσιότητα που αφορούν την επιστήμη της διατροφής και τον τομέα τροφίμων.

Ο Michael Pollan είναι ένας ανατρεπτικός στοχαστής της τροφής. Χωρίς ο ίδιος να είναι διαιτολόγος, ασχολείται με το χώρο των τροφίμων πολλά χρόνια και η άποψή του φαίνεται να ξυπνά διατροφικές συνειδήσεις. Μιλά σε σκληρή γλώσσα, έναντι της βιομηχανίας της τροφής και της στρατευμένης επιστήμης και μάλλον σε πολλά από τα αναφερόμενά του δεν έχει άδικο. Μερικές βασικές συμβουλές- τσιτάτα που δίδει είναι:

-μην τρως τίποτα που η πρόγιαγιά σου δε θα αναγνώριζε ως φαγητό,

-βγες από το σούπερ μάρκετ το συντομότερο δυνατό,

-να τρως «φαγητά», όχι μεγάλη ποσότητα, κυρίως φυτά.

Μερικά από τα λεγόμενά του είναι υπεραπλουστεύσεις, πάντα όμως άξια προβληματισμού. Διατυπώνει την άποψη ότι οι διαιτολόγοι και όσοι εμπλέκονται με τις συστάσεις διατροφής («διατροφιστές» τούς αναφέρει) έχουν δώσει πολύ περισσότερη σημασία στη χημεία του τροφίμου παρά στην κοινωνιολογία και την οικολογία της διατροφής.

20161206_110359

ΞΕΠΕΡΝΩΝΤΑΣ ΤΟ ΔΙΑΤΡΟΦΙΣΜΟ

Οι καταναλωτές τροφής βομβαρδίζονται από τη βιομηχανία τροφίμων, συνεπικουρούμενης κι από ειδικούς στα τρόφιμα, με μηνύματα και ισχυρισμούς τροφίμων περισσότερο από όσο χρειάζεται. Οι δυτικοί λαοί, απέχοντας περισσότερο από τη φύση τρώνε χωρίς περίσκεψη, χωρίς να δίνουν σημασία στις αισθήσεις. Καλό είναι λοιπόν, να ακολουθήσουμε τις συστάσεις του Pollan, όπως:

-να τρώμε αργά, να γευόμαστε την τροφή στο τραπέζι και όχι στον πάγκο, αφιερώνοντας πάνω από 20 λεπτά γι’ αυτό,

-να επιδιώκουμε να τρώμε με παρέα, μοιραζόμενοι το γεύμα μας μαζί με άλλους, αυτό επιβραδύνει την ταχύτητα κατανάλωσης και πιθανώς ενεργοποιεί περισσότερες αισθήσεις,

-να επιστρέψουμε στα πιο παλιά σερβίτσια, τα πιάτα είναι μεγαλύτερα σήμερα, ξεπερνάνε τα 30 εκατοστά (διάμετρος), όταν πριν από 1 αιώνα ήταν λιγότερο από 23 εκατοστά (διάμετρος). Μια καλή πρόταση είναι να χρησιμοποιήσουμε τα μεγάλα πιάτα για σαλάτες και τα πιάτα φρούτων για το κύριο γεύμα,

-να αποκτήσουμε συνείδηση στη βρώση της τροφής, επιδιώκοντας την ανάδειξη της ποιότητας της τροφής, ποιότητας πιστοποιημένης-συμβολικής-πραγματικής. Να γίνουμε σύμμαχοι της καλής τροφής, των παραγωγών της, προτιμώντας τοπικούς κοντινούς από το σπίτι μας,

-να μαγειρεύουμε, να φτιάξουμε τον κήπο μας. Δε φτάνει να βλέπουμε τις εκπομπές μαγειρικής, ούτε να ψωνίζουμε μόνο την τροφή. Να καλλιεργούμε τον κήπο μας, βοηθά στην καύση θερμίδων, αλλά το πιο σημαντικό να ξαναβρούμε τη φύση μας που είναι η Φύση..

 *Βιβλίο: «Διατροφή, μύθοι και προπαγάνδα»

Συγγραφέας: Michael Pollan

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Π. ΜΠΕΡΤΖΕΛΕΤΟΣ

Κλινικός Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc, MΕd

Μέλος Ομάδας Ειδικών Αθλητικής Διατροφής

Μέλος Ομάδας Ειδικών Δημόσιας Υγείας

Γρηγορίου Ε’ 29, Τρίπολη

τηλ: 2710 232364

e-mail: bertzeletos@gmail.com

site: www.dbertzeletos.gr

blog:nutripolitics.blogspot.gr

Να διακρίνουμε το «να είσαι» από το «να έχεις»

 

Όλα όσα έζησε ο Χριστός συμβολίζουν έναν ήρωα, που έδωσε τη ζωή του για τους συνανθρώπους του. Σκοπός του δεν ήταν να κατακτήσει, να νικήσει, να καταστρέψει, να σκοτώσει. Υπήρξε μάρτυρας που έζησε με τον τρόπο του «να είσαι», δηλαδή να δίνεις, να μοιράζεσαι και όχι με τον τρόπο του «να έχεις», να κατακτάς, να προστάζεις.

πασχα καρτα μπερτζ 2017FINAL c

Δημήτρης Μπερτζελέτος, διαιτολόγος Τρίπολη Πάσχα 2017

 

Αυτό είναι ένα από τα μηνύματα του Πάσχα, να μάθουμε τη σπουδαιότητα της διάκρισης ανάμεσα στο «να είσαι» και στο «να έχεις». Τη σπουδαιότητα του πόσο χρειάζεται να ζούμε για «να είμαστε», δηλαδή να προσφέρουμε, να μοιραζόμαστε, να αγαπάμε, να συνδεόμαστε και όχι να ζούμε για «να έχουμε», δηλαδή μόνο να αποκτούμε, να καταναλώνουμε, να επιβάλλουμε.

 

ΥΓ: «Να είσαι ή να έχεις» (τίτλος βιβλίου του Έριχ Φρομ)

 

Με αγάπη,

Δημήτρης Μπ.

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.